Alicja

     Dnia 25 kwietnia br. w Bielsku-Białej urodziła się Alicja. Rodzicom składamy z tej okazji serdeczne gratulacje i życzenia, aby w powiększonym gronie stanowili zawsze szczęśliwą i zgodną rodzinę. Najserdeczniejsze życzenia zdrowia, miłości i błogosławieństwa Bożego.

Antoni Hess - prześladowania przez komunistów

  Mój pradziadek, Andrzej Hess,  właściciel kilkudzisięciohektarowego gospodarstwa w Międzyrzeczu, przekazał je jednemu z synów, Antoniemu. Nowemu właścicielowi powodziło się raz lepiej, raz gorzej. Na pewno ciężko było w czasie II wojny światowej, kiedy to Antoni został aresztowany i osadzony w KL Auschwitz. Nie przypuszczał, że prześladowany będzie także w Polsce po zakończeniu wojny.

     Narzucone Polsce komunistyczne władze dążyły z całą bezwzględnością do osiągnięcia zbrodniczych celów komunizmu. Jednym z założeń tej chorej ideologii było wyeliminowanie dużych, prywatnych gospodarstw rolnych, a wraz z nimi ich właścicieli, kułaków.

Teresa Měrka (1932 - 2017)

   28 kwietnia 2017 r. na mszy św. w Kościele Parafialnym pw. Zwiastowania Pańskiego w Ropicy pożegnaliśmy zmarłą w wieku 84 lat ś.p. Teresę Měrka z d. Branną.

 🕯 🕯 🕯 🕯 🕯 

Jan Martinek - wspomnienie w Rolniku Śląskim

        Śp. Jan Martinek

    Dwa tu na świecie istnieją rodzaje szermierzy i bohaterów. Jedni, którzy orężem walczą i zwycięstwami służą Ojczyźnie i drudzy, którzy cichą, lecz mrówczą pracą również wielkie zasługi sobie zdobywają i może jeszcze lepiej w ten sposób Ojczyźnie służą.
    Do drugich należał ś. p. Jan Martinek, kierownik szkoły w Ogrodzonej. Kilka zaledwie dni upłynęło od czasu, gdy jeszcze jako żyjący wśród nas przebywał, toteż do nieobecności jego nie mogą się przyzwyczaić ci, z którymi żył i wśród, których pracował.

Ogrodzona w XIX wieku

     Poniżej przedstawiam XIX-wieczną wieś Ogrodzona, gdzie mieszkał, pracował i działał Jan Martinek. Jak poprzednio opis wg „Słownika geograficznego ...”. Objaśnienia skrótów podane są tu.

    Ogrodzona, mor. Ohrazena, niem. Ogrodzon, wś, pow. i obw. sąd. cieszyński, na płn.-wsch. od Cieszyna, 7 kim. odl., przy gościńcu cieszyńsko-skoczowskim.

Tolerancja religijna w ropickim młynie

     W Biuletynie „Zaolzie” znalazłem kolejny artykuł, w którym autorka opisuje historie związane z ropickim młynem.

TOLERANCJA

        Jeden z sympatyków Zaolzia zwrócił nam uwagę, że 31 października było Święto Reformacji. Dla wielu zaolzian jest to bardzo uroczysty dzień, gdyż w wyniku zawirowań historycznych żyje na Zaolziu, podobnie jak na całym Śląsku Cieszyńskim, sporo wyznawców luteranizmu.

Ta religia, choć wywodzi się z niemieckich korzeni, przyjęła się na Ziemi Cieszyńskiej wbrew pozorom dzięki polskości obrządku kościelnego, polskiej pieśni religijnej i polskojęzycznej lekturze Pisma Świętego. W przeciwieństwie do obowiązującej wówczas w kościele katolickim łaciny, luteranizm na Śląsku Cieszyńskim był na przełomie XIX i XX wieku nośnikiem zaangażowanej polskości. Zdawali sobie z tego sprawę, co światlejsi, wyznawcy katolicyzmu i przykłady szczerej przyjaźni oraz współdziałania przedstawicieli obu Kościołów na niwie społecznej nie należały do rzadkości.

Kuśnie - statystyka XIX-wieczna

   „Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego ...” tak opisuje Kuśnie, rodzinną wieś Sobierajów.

  "Kuśnio, Kuźnie, Kuinia, wś i folw., pow. sieradzki, gm. Barczew, par. Chojne (Łaski, Lib. ben. I, 420 wymienia K. w par. Brzeźnio), odl. od Sieradza 8 w, Wś K. wraz z pust. Zazdrosną mają, dm. 20, mk. 145; folw. dm. 6, mk. 52. Obszar ogólny 736 mr., w tem 680 mr. dworsk. (537 mr. ornej, 100 mr. lasu i 43 mr. łąk).

Ropica w XIX wieku

    Informacje w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego ..” o Ropicy są dość lakoniczne.

    „Ropica al. Ropice, niem. Roppitz, wś, pow. cieszyński na Szląsku austr., posiada kościół par. katol., szkołę początkową, 1083 mk. i 1741 mr. obszaru. Par. ew. Cieszyn. R. par. katol., dek. jabłonkowskiego, ma 1080 katol., 1136 ew., 4 żydów.

UPA w Wasylowie Wielkim

    Nie ma chyba wśród czytelników osoby, która nie słyszała o rzezi wołyńskiej.
    Rzeź wołyńska – ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich (przy aktywnym, częstym wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej) wobec mniejszości polskiej byłego województwa wołyńskiego II RP, podczas okupacji terenów II Rzeczypospolitej przez III Rzeszę, w okresie od lutego 1943 do lutego 1944.

Skróty ze Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

     W kilku postach zacytowałem opisy miejscowości ze  "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego,  Warszawa, 1880-1914. Mam nadzieję, że pojawią się kolejne opisy cytowane z tego dzieła.

         Czytelnicy zwrócili mi uwagę, że wiele użytych tam skrótów wyszło z użycia i są one niezrozumiałe.  Poniżej przedstawiam wykaz skrótów zamieszczony we wstępie do Słownika z nadzieją, że ułatwi czytanie informacji o miejscowościach, które będą pojawiać się na blogu.

"OBJAŚNIENIE SKRÓCEŃ
najczęściej w tem dziele używanych
akad.              akademia.
al.                   alias, inaczej.

Staje

Staje (ukr. Стаївка, Staivka) rodzinna wieś mojego pradziadka, Kazimierza.

      Podobnie jak w przypadku Wasylowa, notka w Wikipedii jest bardzo lakoniczna.
       Więcej informacji znalazłem w „Słowniku Geograficznym...”
    „Staje, wś, pow. rawski, 28 klm. na płn.-wschód od Rawy Ruskiej, 12 klm. od sądu powiat, w Uhnowie, 15 klm. od urz. poczt, w Korczowie, 9 klm. na zach. od st. kol. i tel. w Bełzie. Na płd. leżą: Teklów, Woronów i Ostobuż, na zach. Korczów, na płn. Korczmin, Machnówekl Worochta, na wschód Tuszków i Witków (cztery ostatnie w pow. sokalskim). Wzdłuż granicy płd.-zach. (od Ostobuża) płynie Sołokija.

Wasylów

    Wasylów to rodzinna wieś mojego dziadka, Jana Maczyńskiego. Z tego co pamiętam, dziadek zawsze podawał jako miejsce urodzenia: Rawa Ruska, wówczas na terenie ZSRR, obecnie Ukrainy.
    W znanej powszechnie Wikipedii informacja o Wasylowie jest więcej niż skromna: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wasyl%C3%B3w_(gmina_Ulh%C3%B3wek). Obszerniejszy opis znaleźć można w "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich". Opis tym ciekawszy, że pochodzi z czasów dziadka i Jego rodziców.
    "Wasylów al. Wasylów Wielki, wś, pow. rawski (Rawa-Ruska), 34 kim. na płn.-wsch. od Rawy-Ruskiej, 16 kim. na płn.-wsch. od sądu pow. w Uhnowie, 14 kim. na płn.-zach. od st. kol., urz. poczt, i tel. w Bełzie.

Zerwane nici

   W swoich badaniach genealogicznych czasami stawałem w martwym punkcie. Znałem imię, nazwisko przodka, czasem datę urodzenia, bliskich krewnych. Szukałem kolejnych osób z tej gałęzi. I nic. Nic nie mogłem znaleźć. Najtrudniej było odkryć kolejne ogniwo w przypadku rodzin, z którymi z różnych względów (wyjazd, emigracja, jakiś poważny lub domniemany zatarg) utracono kontakt.
    W kilku przypadkach pomógł łut szczęścia. Drobna informacja znaleziona gdzieś w materiałach rodzinnych, pojedynczy rekord w bazach genealogicznych, które po sprawdzeniu naprowadzały mnie na nowe źródła i nowe odkrycia, często kilkunastu lub więcej nowych osób z rodziny.

Prowokacja w Starym Młynie

Za: Zaolzie, Polski Biuletyn Informacyjny
Numer 3/2005 (15)   CIESZYN  23 marca 2005
Prowokacja w Starym Młynie

Nie mieli żadnych szans obrony ani ratunku!

     Znaleźli się na celowniku skrytego zamachu na swoją wolność, a nawet życie ze strony czeskich służb specjalnych, które nie pozostawiły im najmniejszego pola manewru.
    Mogli zaryzykować życiem - grożono im jego odebraniem. O fakcie tej groźby te służby dobrze wiedziały, gdyż była elementem ich prowokacji. Oni natomiast nie mieli pojęcia, że chodzi o spisek. Mieli do wyboru – zginąć na miejscu, lub narażać się na więzienie. Dopiero wiele lat później okazało się, że to wszystko zostało skrupulatnie zaaranżowane przez czeską ubecję.

Ślub Andrzeja Brannego i Zuzanny Tomanek

  Ślub i wesele moich pradziadków opisywała „Gwiazdka Cieszyńska”, nr 48 z 26 XI 1892, s. 487.

  "Z Ropicy. Wesele jakich mało mieliśmy tu d. 22 bm. Ogólnie szanowany w naszej gminie młynarz p. Franciszek Tomanek wydawał swoje córkę, którą pojął za żonę syn byłego burmistrza p. Jana Brannego w Sibicy. Związek ten pobłogosławił czcigodny nasz ks. proboszcz w asystencyi kilku księży, i przemówił bardzo pięknie i stosownie do nowożeńców. Kościół nasz ładnie przyozdobiony zapełnił się podczas tego aktu gośćmi i ciekawymi widzami. W domu zastaliśmy staropolską gościnność, a goście przy pełnych misach i szklankach bawili się ochoczo aż do północy. Po południu przybyło kilku księży z Cieszyna i okolicy. Obecnością swoją zaszczyciły gości weselnych także obie bar. von Spens, i przyczyniły się nie mało do uświetnienia wesela.

Dlaczego, mimo zapowiedzi, nie została uruchomiona witryna rodzinna?

    Dostałem ostatnio kilka pytań o dostępność zapowiadanej na koniec ub. roku pełnej wersji witryny genealogicznej oraz czy nie zaprzestałem prac nad nią.
    Pracuję systematycznie. Opóźnienia wniknęły ze zbyt optymistycznego wyznaczenia terminu zakończenia korekt i poprawek. W zeszłym roku liczyłem na pomoc i współpracę co najmniej kilku osób zainteresowanych historią naszej rodziny. Przeliczyłem się i pracuję sam nad projektem. W związku z tym planowany termin udostępnienia witryny muszę przesunąć o kilka miesięcy. Na pewno nie zdążę przed Świętami Wielkanocnymi.
    Proszę o cierpliwość.

Ks. Rudolf TOMANEK

Ks. RUDOLF TOMANEK  - brat mojej prababci.

Najstarsze wspomnienie o księdzu prałacie znalazłem w Gościu Niedzielnym, nr 6 z 8 II 1953. Za zgodą redakcji przedstawiam tekst artykułu.

    Jednym z najwybitniejszych księży starszego pokolenia na Śląsku Cieszyńskim był niewątpliwie ks. Prałat Rudolf Tomanek, od roku 1934 emerytowany profesor gimnazjum w Cieszynie, aresztowany w pierwszym roku okupacji w Cieszynie (1940), a następnie zamęczony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Praca ks. Tomanka na stanowisku nauczyciela, duszpasterza, kaznodziei, pisarza i naukowca, wreszcie społecznika - wysunęła Go na czoło społeczeństwa śląskiego. To jego wybitne zalety spowodowały też, iż schorowanego i w podeszłym już wieku działacza umieszczono za drutami obozu i zamęczono. Przypominając poniżej parę zaledwie najważniejszych danych z życia i działalności ks. Tomanka, pragniemy utrwalić pamięć tego kapłana patrioty, jednego z jakże wielu ofiar, jakie poniósł Kościół, naród polski w ostatniej wojnie.

Kronika, czyli opis bierzący familii i Domu Hessów No 110

        Po kilku latach dotarła w końcu do moich rąk słynna "Kronika, czyli opis bierzący familii i Domu Hessów No 110..". Dotarła dzięki kuzynowi, któremu udało się ustalić miejsce, gdzie Kronika była przez te wszystkie lata. 

    Niezwłocznie wykonałem skany Kroniki. Przypuszczam, że od teraz kuzyn będzie udostępniał Kronikę jedynie w formie cyfrowej.

Cmentarz ewangelicki w Żukowie

Józef MOCEK (1864-1941)   🕯

Andrzej Hess

Andrzej HESS

  Mój dziadek
 
Życiorys Andrzeja Hessa spisany w 1945 r.

    Urodziłem się 10.11.1893r. W Międzyrzeczu Dolnem, Śląsk Cieszyński, jako syn rolnika Andrzeja Hessa ur. w Międzyrzeczu D. w r. 1855 i Katarzyny z d. Stusek, ur. 1857 w Bronowie, obojga narodowości polskiej, religii rz.kat. Po Skończeniu Gimnazjum T.S. w Białej udałem się na Akademię Górniczą do Leoben, gdzie należałem do Czytelni Polskiej i gdzie uzyskałem dyplom inżyniera hutnika. Przez 4 lata byłem inżynierem ruchu w hucie Batory na G. Śląsku, a od r. 1926 kierownikiem Odlewni w Węgierskiej Górce, pow. Żywiec, gdzie przez 16 lat obok pracy zawodowej brałem czynny udział w licznych organizacjach kulturalno-oświatowych, piastując godność Prezesa T.S.L. „Sokoła” Ligi Obrony Powietrznej Państwa i Straży Pożarnej.

Rudolf Hess

Mój dziadek stryjeczny

 Notka z Gwiazdki Cieszyńskiej 99/1917

 Z Międzyrzecza Dolnego, (Ofiara wojny.) W sobotę, dnia 1. b. m., nadeszła tutaj smutna wiadomość, iż p. Rudolf Hess, kandydat polskiego seminaryum nauczycielskiego, oficer przy c. k. obronie krajowej pewnego czeskiego pułku, poległ dnia 22. listopada na froncie włoskim i pogrzebany został dnia następnego 23. listopada na obcej włoskiej ziemi.

Witaj Jakob

Dnia 22 listopada br. w Roskilde urodził się Jakob. Witamy w Rodzinie.
Rodzicom, Ani i Wojtkowi Gajom, składamy serdeczne gratulacje z okazji pojawienia się na świecie nowej istoty. Abyście w nowym składzie stanowili zawsze szczęśliwą i zgodną rodzinę. Najserdeczniejsze życzenia zdrowia, miłości, ciepła i wyrozumiałości i błogosławieństwa Bożego. 

Tomanek kupuje młyn w Ropicy (1671 r.)

      Znalazłem w Archiwum Państwowym pergamin z 1671 r. - dokument sprzedaży potwierdzający, że Jan Rudolf Sobek, swobodny Pan z Kornic na Wielkiej i Małej Rudzicy, Landeku i Ropicy, sędzia ziemski Księstwa cieszyńskiego, .. odprzedał ... młyn dolny w Ropicy ze wszem co do niego przynależy, Pawłowi Tomanczynemu … 

       Dalsze tłumaczenie jest dostępne w Młyn w Ropicy.

 Archiwum Państwowe w Katowicach oddział w Cieszynie. 14/1 Zbiór dokumentów pergaminowych i papierowych, sygn. 182

Antoni Hess - rolnik

Antoni Hess

Życiorys Antoniego Hessa,  mojego dziadka stryjecznego

Wspomnienia spisała Alexandra Port

   Antoni Hess, a mój ojciec, urodził się 11.12.1891 r. w Międzyrzeczu Dolnym. Jego ojciec Andrzej Hess był rolnikiem, a matka Katarzyn Stusek pochodziła z Rudzicy.

   Antoni Hess ukończył 2 klasy szkoły ludowej w Międzyrzeczu i wydziałową w Bielsku zimową szkołę rolniczą dyrektora Szczybińskiego w Cieszynie. Po ukończeniu szkół pracował na gospodarstwie.
   Dziadek był wójtem. Miał mało czasu, był prawdopodobnie bardzo rozsądny, wiele ludzi przychodziło do niego po poradę. Władał dobrze językiem niemieckim i polskim.
   Dziadek, Andrzej Hess, zmarł 14.03.1915 na grypę, tak zwana hiszpankę. Choroba ta grasowała podczas pierwszej Wojny światowej, na nią zmarło więcej ludzi niż zginęło podczas działań wojennych.

90. urodziny Franciszka Huculaka

     2 października obchodziliśmy jubileusz 90-lecia urodzin Franciszka. Z solenizantem spotkaliśmy się o godz. 11 na mszy św. odprawionej w Jego intencji w kościele w Międzyrzeczu. Po mszy św. i pozowaniu do pamiątkowego, rodzinnego zdjęcia nawiedziliśmy rodzinne groby na pobliskim cmentarzu.